Naar de inhoud

Alpha Book

Actu

Nieuwe zorgtaken voor helpenden in 2026: technische zorg volgens protocol beheersen

Het besluit van 26 februari 2025 heeft het kader vastgesteld voor de bijscholing van de vaardigheden van zorgassistenten die vóór de herziening van 2021 hun diploma hebben behaald.…

Aide-soignante réalisant un soin de plaie sous protocole dans une chambre d'hôpital en 2026

Het besluit van 26 februari 2025 heeft het kader vastgesteld voor de bijscholing van zorgassistenten die hun diploma behaalden vóór de herziening van 2021. Drie verplichte modules vormen de basis van dit traject: beoordeling van de algemene toestand, zorg in acute situaties en het herkennen van risicosituaties.

Tegelijkertijd heeft het decreet van 24 december 2025 artikel R. 4311-7 van de Code de la santé publique gewijzigd. De wijzigingen treden uiterlijk op 30 juni 2026 in werking. Deze twee regelgevende ontwikkelingen veranderen de reikwijdte van de werkzaamheden van zorgassistenten, maar roepen ook een praktische vraag op: hoe vertaal je de regelgeving naar de dagelijkse praktijk op een afdeling?

Zorgprotocol voor zorgassistenten: wat het attest wel en niet bevestigt

Een veelvoorkomende misvatting is dat het opleidingsattest toestemming geeft om alle vermelde technische handelingen uit te voeren. De regeling is genuanceerder. Opleidingsorganisatie Assisteal geeft aan dat de drie modules worden beoordeeld aan de hand van praktijksimulaties en casestudy’s. Het attest wordt alleen uitgereikt als alle drie de modules zijn behaald. Wie niet slaagt voor een module, ontvangt een bewijs van deelname. Dat geeft niet dezelfde bevoegdheden.

Dit onderscheid heeft directe gevolgen. Een zorgassistent met een bewijs van deelname, maar zonder volledige afronding, kan geen aanspraak maken op hetzelfde niveau van wettelijk erkende bekwaamheid. De werkgever moet daarom de precieze status van het document controleren voordat de zorgassistent wordt opgenomen in een protocol voor technische zorg.

Voor een gedetailleerd overzicht van de betreffende handelingen en de vereiste competenties beschrijft het nieuwe competentieprofiel voor zorgassistenten van 2026 elk competentiegebied dat bij deze protocollen hoort.

Bijscholing voor zorgassistenten: drie modules, één zorgproces

Mannelijke zorgassistent raadpleegt op een tablet een protocol voor technische zorg in een ziekenhuisgang

Het programma dat ANFH heeft gepubliceerd, beperkt zich niet tot het aanleren van afzonderlijke handelingen. Elke module combineert technische kennis met algemene competenties die het werk van de zorgassistent ingrijpend veranderen.

  • De module over de beoordeling van de algemene toestand behandelt de analyse van metingen (vitale parameters, huidconditie en klinische alarmsignalen) en de registratie van deze observaties in het zorgdossier.
  • De module over zorg in acute situaties voorziet uitdrukkelijk in samenwerking met de verpleegkundige en het multidisciplinaire team, evenals in de beoordeling van de kwaliteit van de verleende zorg en zo nodig bijsturing van de interventie.
  • De module over het herkennen van risicosituaties leert deelnemers om gestructureerd alarm te slaan en de interventie aan te passen aan de klinische ontwikkeling van de patiënt.

Deze opbouw laat een paradigmaverschuiving zien. De zorgassistent voert niet langer alleen een handeling uit op basis van een vaststaande opdracht, maar maakt deel uit van een zorgproces met evaluatie en bijsturing. Weten wanneer en op basis van welke criteria de verpleegkundige moet worden gewaarschuwd, wordt een volwaardige competentie die tijdens de opleiding wordt beoordeeld.

Verpleegkundige inschakelen en alarmcriteria bij acute situaties: de ontbrekende schakel

Het opleidingsbesluit regelt de ontwikkeling van individuele competenties, maar zegt niets over de praktische voorwaarden voor de uitvoering ervan op een afdeling. Wie controleert tijdens een nachtdienst met beperkte bezetting of de opgeleide zorgassistent daadwerkelijk een verpleegkundige kan bereiken om een beslissing in een acute situatie te laten beoordelen?

De wijziging van artikel R. 4311-7 van de Code de la santé publique bij decreet van 24 december 2025 betreft verpleegkundige handelingen in noodsituaties. Deze tekst vormt op zichzelf geen lijst van handelingen die aan zorgassistenten zijn overgedragen. De geldende regelgeving controleren in plaats van afgaan op een algemene lijst met handelingen blijft noodzakelijk voor iedere zorgmanager die een afdelingsprotocol opstelt.

De benodigde opleidingstijd maakt deze kloof duidelijk. Het besluit bepaalt de inhoud van de opleiding, maar elke instelling moet tijdens het traject zorgen voor vervanging van de medewerkers. In organisaties waar de verhouding tussen zorgverleners en patiënten al onder druk staat, kan deze logistieke uitdaging de toegang tot de opleiding met maanden vertragen.

Twee zorgassistenten oefenen tijdens een praktijkopleiding met nieuwe technische handelingen in een medisch simulatiecentrum

Financiering van de opleiding tot zorgassistent: wat het besluit niet regelt

Het besluit van 26 februari 2025 stelt een opleiding vast die wordt afgesloten met een attest, maar is op zichzelf niet voldoende om vast te stellen of de opleiding in aanmerking komt voor CPF-financiering. Voor zorgassistenten in openbare instellingen verloopt de financiering doorgaans via het opleidingsplan van de werkgever, vaak via ANFH. In particuliere instellingen verschillen de regelingen naargelang de aangesloten OPCO.

Voor zorgassistenten die zelfstandig werken of werk zoeken, is de situatie minder duidelijk. Het individuele opleidingsrecht is niet automatisch van toepassing op dit soort bijscholingstrajecten. Controleer vóór inschrijving bij de werkgever of opleidingsorganisatie hoe de opleiding wordt gefinancierd, om onaangename verrassingen te voorkomen.

Deze onduidelijkheid heeft een meetbaar gevolg: zorgassistenten die verder afstaan van grote ziekenhuizen, waar informatie via zorgmanagers en afdelingen voor permanente scholing wordt verspreid, lopen het risico pas laat te horen welke financiële vergoedingsmogelijkheden er zijn.

Het protocol omzetten in de praktijk: de rol van de zorgmanager

De regelgeving stelt het kader vast. Het attest bevestigt een bepaald competentieniveau. Maar de daadwerkelijke toepassing van deze nieuwe handelingen krijgt vorm op afdelingsniveau. De zorgmanager of, afhankelijk van de organisatie, de zorgcoördinator vervult daarbij een spilfunctie.

De verantwoordelijkheid omvat verschillende taken tegelijk: controleren of iedere zorgassistent op de afdeling een attest van succesvolle afronding heeft (en niet alleen een bewijs van deelname), protocollen voor technische zorg opstellen of aanpassen met daarin de alarmcriteria en de afspraken voor het inschakelen van een verpleegkundige, en nagaan of de protocollen uitvoerbaar zijn met de daadwerkelijke personeelsbezetting.

Een protocol dat voorschrijft dat onmiddellijk een verpleegkundige wordt ingeschakeld, is in de praktijk niet uitvoerbaar als de dienstdoende verpleegkundige drie afdelingen onder zijn hoede heeft. De afstemming tussen individueel aangetoonde bekwaamheid en de collectieve organisatie van de zorg vormt de grootste uitdaging bij de invoering van technische handelingen volgens protocol in 2026.

Bijscholing voor zorgassistenten is dus meer dan een opleidingstraject dat je kunt afvinken. Elke instelling moet haar protocollen, roosters en alarmprocedures reorganiseren. Anders ontstaat er een kloof tussen de wettelijk erkende bekwaamheid en de daadwerkelijke mogelijkheid om de handelingen uit te voeren.

Nieuwe zorgtaken voor helpenden in 2026: technische zorg volgens protocol beheersen